{"id":100027,"date":"2025-12-12T12:00:00","date_gmt":"2025-12-12T10:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/makowski-tax.com\/law-as-code-nowelizacja-prawa-aktualizacja-oprogramowania\/"},"modified":"2026-10-27T10:35:48","modified_gmt":"2026-10-27T09:35:48","slug":"law-as-code-nowelizacja-prawa-aktualizacja-oprogramowania","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/makowski-tax.com\/en\/law-as-code-nowelizacja-prawa-aktualizacja-oprogramowania\/","title":{"rendered":"Law as\u00a0Code: nowelizacja prawa aktualizacj\u0105 oprogramowania"},"content":{"rendered":"

Przedruk mojego artyku\u0142u opublikowanego 12.12.2025 w serwisie Nowa Ustawa VAT: czytaj orygina\u0142<\/a>. Tekst zachowuje brzmienie pierwotnej publikacji i odnosi si\u0119 do jej daty.<\/em><\/p>\n

Im\u00a0g\u0142\u0119biej wchodzimy w\u00a0ide\u0119 tworzenia Nowej Ustawy VAT jako law as\u00a0code, tym wi\u0119cej widzimy warto\u015bciowych rozwi\u0105za\u0144, jakie mo\u017cna wok\u00f3\u0142 tego pomys\u0142u zbudowa\u0107. Wyobra\u017amy sobie, \u017ce\u00a0nowelizacja ustawy b\u0119dzie wdra\u017cana, jako aktualizacja naszego oprogramowania finansowo-ksi\u0119gowego, kt\u00f3re z\u00a0wykorzystaniem sztucznej inteligencji od\u00a0razu przyswoi nowe regu\u0142y i\u00a0zacznie je\u00a0stosowa\u0107 do\u00a0zautomatyzowanego rozliczania podatk\u00f3w.<\/p>\n

Przepisy jako kod publikowany przez\u00a0ustawodawc\u0119<\/strong><\/p>\n

W\u00a0podej\u015bciu law as\u00a0code prze\u0142omowym rozwi\u0105zaniem jest tworzenie przepis\u00f3w \u00a0r\u00f3wnolegle w\u00a0j\u0119zyku naturalnym oraz\u00a0w\u00a0j\u0119zyku maszynowym, w\u00a0formie para-kodu, w\u00a0wersji przeznaczonej do\u00a0przetwarzania przez\u00a0maszyny. Ten j\u0119zyk maszynowy, to\u00a0formalny zapis przepisu rozbity na\u00a0zdefiniowane poj\u0119cia, warunki i\u00a0wyj\u0105tki, skutki prawne (co\u00a0si\u0119 dzieje, gdy\u00a0warunek jest spe\u0142niony), odniesienia do\u00a0innych przepis\u00f3w, u\u0142o\u017cony w\u00a0jednoznaczn\u0105, tabelaryczno-algorytmiczn\u0105 struktur\u0119, kt\u00f3r\u0105 da si\u0119 czyta\u0107 jak schemat decyzyjny i\u00a0jest gotowa do\u00a0automatycznego przetwarzania w\u00a0systemach IT. Celem jest, \u017ceby\u00a0programista m\u00f3g\u0142 z\u00a0\u0142atwo\u015bci\u0105 prze\u0142o\u017cy\u0107 przepisy na\u00a0kod wykonawczy, kt\u00f3ry\u00a0oprogramowanie b\u0119dzie mog\u0142o zastosowa\u0107, jako algorytm do\u00a0okre\u015blenia skutk\u00f3w podatkowych dowolnego zdarzenia gospodarczego.<\/strong><\/p>\n

Para-kod jako za\u0142\u0105cznik do\u00a0ustawy o\u00a0VAT<\/strong><\/p>\n

Powy\u017csze czynniki nie\u00a0wystarcz\u0105 by\u015bmy mogli og\u0142asza\u0107 sukces. Najwa\u017cniejsza zmiana nast\u0105pi wtedy, gdy\u00a0ten para-kod b\u0119dzie mia\u0142 rang\u0119 oficjalnego komponentu ustawy i\u00a0b\u0119dzie publicznie dost\u0119pny. Nowa Ustawa VAT w\u00a0modelu law as\u00a0code b\u0119dzie zawiera\u0142a za\u0142\u0105cznik z\u00a0para-kodem. B\u0119dzie on\u00a0cz\u0119\u015bci\u0105 ustawy, a\u00a0nie\u00a0materia\u0142em pomocniczym. Zgodnie z\u00a0naszym pomys\u0142em, za\u0142\u0105cznik ten b\u0119dzie og\u0142oszony w\u00a0Dzienniku Ustaw razem z\u00a0sam\u0105 ustaw\u0105 i\u00a0b\u0119dzie mia\u0142 ten sam status co\u00a0przepis pisany \u201enormalnym\u201d j\u0119zykiem.<\/p>\n

Id\u017amy dalej. Minister finans\u00f3w opublikuje para-kod na\u00a0swojej stronie, podobnie jak dzi\u015b udost\u0119pniane s\u0105\u00a0schemy JPK czy\u00a0FA(3), jednocze\u015bnie daj\u0105c swobodny dost\u0119p do\u00a0tego algorytmu poprzez API.<\/p>\n

Dzi\u0119ki temu:<\/p>\n

    \n
  1. Producenci oprogramowania b\u0119d\u0105 mogli wczytywa\u0107 oficjalny model logiki VAT do\u00a0swoich system\u00f3w.<\/li>\n
  2. Biura ksi\u0119gowe i\u00a0podatnicy b\u0119d\u0105 korzysta\u0107 z\u00a0narz\u0119dzi, kt\u00f3re \u201erozumiej\u0105\u201d VAT dok\u0142adnie tak, jak wynika to\u00a0z\u00a0ustawy \u2013 bez\u00a0r\u0119cznego przek\u0142adania przepis\u00f3w na\u00a0regu\u0142y w\u00a0systemach.<\/li>\n
  3. Ka\u017cda zmiana w\u00a0ustawie b\u0119dzie si\u0119 przek\u0142ada\u0142a na\u00a0zmian\u0119 w\u00a0para-kodzie, a\u00a0ta\u00a0\u2013 na\u00a0automatyczn\u0105 aktualizacj\u0119 oprogramowania.<\/li>\n<\/ol>\n

    Je\u017celi do\u00a0tego para-kodu podatnicy b\u0119d\u0105 mieli sta\u0142y dost\u0119p przez\u00a0API, to\u00a0systemy finansowo-ksi\u0119gowe b\u0119d\u0105 mog\u0142y na\u00a0bie\u017c\u0105co pobiera\u0107 aktualn\u0105 logik\u0119 prawa.<\/p>\n

    Nowelizacja prawa = aktualizacja oprogramowania<\/strong><\/p>\n

    Dopiero teraz robi si\u0119 naprawd\u0119 ciekawie. Scenariusz docelowy mo\u017ce by\u0107 taki:<\/p>\n

      \n
    1. Ustawa o\u00a0VAT zostaje znowelizowana.<\/li>\n
    2. Wraz z\u00a0ni\u0105 og\u0142aszana jest zaktualizowana wersja za\u0142\u0105cznika z\u00a0para-kodem.<\/li>\n
    3. Na\u00a0stronie MF zostaje opublikowana nowa wersja para-kodu.<\/li>\n
    4. Systemy ksi\u0119gowe pobieraj\u0105 now\u0105 wersj\u0119 przez\u00a0API \u2013 jako aktualizacj\u0119 oprogramowania.<\/li>\n
    5. Od\u00a0momentu wej\u015bcia w\u00a0\u017cycie nowelizacji, zmiany w\u00a0prawie b\u0119d\u0105 automatycznie wdro\u017cone w\u00a0oprogramowaniu podatnik\u00f3w.<\/li>\n<\/ol>\n

      Szkolenia i\u00a0analizy nie\u00a0znikn\u0105, ale\u00a0zmieni si\u0119 ich rola: zamiast \u201eszukania, co\u00a0si\u0119 zmieni\u0142o w\u00a0parametrach\u201d, ksi\u0119gowi i\u00a0doradcy b\u0119d\u0105 mogli skupi\u0107 si\u0119 na\u00a0interpretacji skutk\u00f3w merytorycznych. Wed\u0142ug mnie to\u00a0mo\u017ce by\u0107 prawdziwa rewolucja dla biznesu, np.\u00a0dla biur ksi\u0119gowych, kt\u00f3re w\u00a0tej\u00a0chwili musz\u0105 nieustannie pilnowa\u0107 i\u00a0sprawdza\u0107, jakie zmiany zosta\u0142y wprowadzone w\u00a0przepisach o\u00a0PIT, CIT, VAT, PCC, ZUS, sk\u0142adkach zdrowotnych, itd.<\/p>\n

      Oczywi\u015bcie nie\u00a0oznacza, \u017ce\u00a0wszystko b\u0119dzie mo\u017cna ten spos\u00f3b usprawni\u0107. Automatyzacja b\u0119dzie dotyczy\u0142a przede wszystkim zmian technicznych, takich jak np.\u00a0przesuni\u0119cie terminu, zmiana progu wyznaczaj\u0105cego skutki podatkowe, zmiany w\u00a0rozwi\u0105zaniach opartych o\u00a0znane i\u00a0zrozumia\u0142e poj\u0119cia ustawowe, kt\u00f3re \u0142atwo mo\u017cna zalgorytmizowa\u0107 (je\u017celi X\u00a0to\u00a0Y, je\u017celi nie-X to\u00a0Z).<\/p>\n

      Natomiast wi\u0119ksze zmiany merytoryczne, czyli np.\u00a0nowe kategorie czynno\u015bci opodatkowanych, przebudowa definicji podatnika, zmiany w\u00a0konstrukcji zwolnie\u0144, i\u00a0tak\u00a0b\u0119d\u0105 wymaga\u0142y analizy, komentarzy i\u00a0wyja\u015bnie\u0144. Nawet wtedy cz\u0119\u015b\u0107 pracy technicznej (ustalenie, gdzie w\u00a0systemach co\u015b si\u0119 zmienia) b\u0119dzie ju\u017c przygotowana przez\u00a0sam\u0105 struktur\u0119 para-kodu.<\/p>\n

      Za\u00a0ka\u017cdym razem i\u00a0tak\u00a0cz\u0142owiek b\u0119dzie musia\u0142 uczestniczy\u0107 w\u00a0\u0142a\u0144cuchu decyzyjnym sztucznej \u00a0inteligencji w\u00a0oparciu o\u00a0para-kod. O\u00a0zasadzie ,,human in\u00a0the loop\u201d b\u0119dziemy jeszcze szerzej opowiada\u0107 w\u00a0kolejnych artyku\u0142ach.<\/p>\n

      Podsumowanie: \u015awiat si\u0119 zmienia, procesy legislacyjne r\u00f3wnie\u017c musz\u0105<\/strong><\/p>\n

      W\u00a0przysz\u0142o\u015bci law as\u00a0code stanie si\u0119 codzienn\u0105 infrastruktur\u0105 prawa:<\/p>\n