{"id":100005,"date":"2026-08-18T12:00:00","date_gmt":"2026-08-18T10:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/makowski-tax.com\/czy-rzad-rozszczelnia-system-podatkowy-analiza-czesc-1\/"},"modified":"2026-10-27T10:34:43","modified_gmt":"2026-10-27T09:34:43","slug":"czy-rzad-rozszczelnia-system-podatkowy-analiza-czesc-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/makowski-tax.com\/en\/czy-rzad-rozszczelnia-system-podatkowy-analiza-czesc-1\/","title":{"rendered":"Czy\u00a0rz\u0105d rozszczelnia system podatkowy? Analiza cz\u0119\u015b\u0107 1."},"content":{"rendered":"<p><em>Przedruk mojego artyku\u0142u opublikowanego 18.08.2026 w serwisie <a href=\"https:\/\/nowaustawavat.pl\/czy-rzad-rozszczelnia-system-podatkowy-analiza-czesc-1\/\">Nowa Ustawa VAT: czytaj orygina\u0142<\/a>. Tekst zachowuje brzmienie pierwotnej publikacji i odnosi si\u0119 do jej daty.<\/em><\/p>\n<p>Rada Ministr\u00f3w przyj\u0119\u0142a jaki\u015b czas temu kolejn\u0105 nowelizacj\u0119 podatkow\u0105. Jest to\u00a0pakiet kilku zmian w\u00a0ustawach o\u00a0PIT i\u00a0CIT, kt\u00f3re nazwane zosta\u0142y \u201erozwi\u0105zaniami u\u0142atwiaj\u0105cymi realizacj\u0119 obowi\u0105zk\u00f3w podatkowych\u201d. Nowelizacja nie\u00a0jest zbyt obszerna. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 jej punkt\u00f3w dotyczy obowi\u0105zk\u00f3w zwi\u0105zanych z\u00a0cenami transferowymi i\u00a0sk\u0142adaniem informacji TPR. Um\u00f3wmy si\u0119, nie\u00a0s\u0105\u00a0to\u00a0bardzo znacz\u0105ce zmiany, wi\u0119kszo\u015b\u0107 przedsi\u0119biorc\u00f3w nie\u00a0ma\u00a0z\u00a0tym do\u00a0czynienia.<\/p>\n<p><strong>Jest jeden punkt, dla mnie wr\u0119cz szokuj\u0105cy. W\u00a0swoim komunikacie Ministerstwo Finans\u00f3w tak\u00a0to\u00a0opisuje:<\/strong><br \/>\n\u201eMniej sankcji za\u00a0p\u0142atno\u015bci na\u00a0niew\u0142a\u015bciwy rachunek<br \/>\nPrzedsi\u0119biorcy nie\u00a0b\u0119d\u0105 ju\u017c traci\u0107 prawa do\u00a0zaliczenia wydatku do\u00a0koszt\u00f3w uzyskania przychodu, je\u015bli zap\u0142ac\u0105 kontrahentowi na\u00a0rachunek spoza tzw. bia\u0142ej listy podatnik\u00f3w VAT lub z\u00a0pomini\u0119ciem mechanizmu podzielonej p\u0142atno\u015bci.\u201d<\/p>\n<p>Wi\u0119c\u00a0chodzi o\u00a0usuni\u0119cie zb\u0119dnych barier administracyjnych i\u00a0niepotrzebnych sankcji dla podatnik\u00f3w, prawda?<br \/>\n<strong>Nieprawda.<\/strong><\/p>\n<p>Ta\u00a0zmiana to\u00a0wyrwanie z\u0119b\u00f3w dw\u00f3m systemowym rozwi\u0105zaniom uszczelniaj\u0105cym podatki, w\u00a0szczeg\u00f3lno\u015bci system VAT, wprowadzonym kilka lat temu.<\/p>\n<p><strong>O\u00a0co\u00a0chodzi?<\/strong><br \/>\nOd wrze\u015bnia 2019\u00a0r. dzia\u0142a tzw. wykaz podatnik\u00f3w VAT. W\u00a0tym wykazie s\u0105\u00a0informacje o\u00a0podatnikach, w\u00a0tym historia ich rejestracji dla cel\u00f3w VAT, adres, status podatnika oraz\u00a0s\u0105\u00a0tam r\u00f3wnie\u017c ujawnione rachunki bankowe podatnik\u00f3w.<\/p>\n<p>Od\u00a01 stycznia 2020\u00a0r. obowi\u0105zuj\u0105 przepisy, zgodnie z\u00a0kt\u00f3rymi, je\u015bli podatnik zap\u0142aci za\u00a0faktur\u0119 na\u00a0rachunek, kt\u00f3ry\u00a0nie\u00a0jest ujawniony w\u00a0wykazie podatnik\u00f3w VAT, to\u00a0wydatek nie\u00a0stanowi dla niego kosztu uzyskania przychodu. Od\u00a0tej\u00a0sankcji podatnik mo\u017ce si\u0119 w\u00a0tej\u00a0chwili uwolni\u0107 na\u00a0dwa sposoby.<\/p>\n<p>Pierwszy spos\u00f3b to\u00a0zawiadomienie urz\u0119du skarbowego o\u00a0p\u0142atno\u015bci na\u00a0rachunek spoza wykazu. Zawiadomienie sk\u0142ada si\u0119 elektronicznie, przy u\u017cyciu bardzo prostego formularza.<\/p>\n<p>Drugi spos\u00f3b, jeszcze prostszy, to\u00a0dokonanie zap\u0142aty w\u00a0mechanizmie podzielonej p\u0142atno\u015bci. Je\u015bli nabywca zakupi towar i\u00a0zap\u0142aci w\u00a0podzielonej p\u0142atno\u015bci, to\u00a0w\u00a0og\u00f3le nie\u00a0musi sprawdza\u0107 rachunku kontrahenta na\u00a0wykazie podatnik\u00f3w VAT. Zap\u0142ata przy u\u017cyciu podzielonej p\u0142atno\u015bci zabezpiecza wi\u0119c\u00a0przed\u00a0negatywnymi konsekwencjami zwi\u0105zanymi z\u00a0p\u0142atno\u015bci\u0105 na\u00a0rachunek spoza wykazu.<\/p>\n<p><strong>Po\u00a0co\u00a0wprowadzono takie rozwi\u0105zanie?<\/strong><br \/>\nW latach 2017\u20132021 wprowadzono szereg rozwi\u0105za\u0144 legislacyjnych, tworz\u0105cych sp\u00f3jny system uszczelniaj\u0105cy podatki. Te\u00a0rozwi\u0105zania to\u00a0m.in.\u00a0mechanizm podzielonej p\u0142atno\u015bci, wykaz podatnik\u00f3w VAT, STIR, SENT, kasy on-line, JPK_V7. Rozwi\u0105zania te\u00a0wzajemnie si\u0119 uzupe\u0142niaj\u0105 oraz\u00a0wzajemnie si\u0119 nap\u0119dzaj\u0105.<\/p>\n<p>I\u00a0teraz tak: wykaz podatnik\u00f3w VAT i\u00a0zapisane na\u00a0nim rachunki bankowe to\u00a0z\u00a0jednej strony narz\u0119dzie dla nabywc\u00f3w do\u00a0weryfikacji swoich kontrahent\u00f3w, z\u00a0drugiej strony jest to\u00a0narz\u0119dzie zapobiegaj\u0105ce p\u0142atno\u015bciom na\u00a0rachunki innych podmiot\u00f3w, ukrywaniu p\u0142atno\u015bci przed\u00a0organami podatkowymi, zapobiegaj\u0105ce przest\u0119pstwu firmanctwa, czyli podszywania si\u0119 pod\u00a0inne podmioty.<\/p>\n<p>To\u00a0nie\u00a0jest wi\u0119c\u00a0tylko\u00a0kolejny obowi\u0105zek administracyjny, kt\u00f3rego\u00a0jedynym skutkiem jest konieczno\u015b\u0107 wykonania przez\u00a0ksi\u0119gow\u0105 dodatkowego klikni\u0119cia. Chodzi o\u00a0stworzenie sytuacji, w\u00a0kt\u00f3rej\u00a0du\u017ca p\u0142atno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy przedsi\u0119biorcami trafia na\u00a0rachunek, kt\u00f3ry\u00a0jest znany administracji skarbowej i\u00a0jest powi\u0105zany z\u00a0konkretnym podatnikiem, a\u00a0wi\u0119c\u00a0mo\u017cna \u0142atwiej egzekwowa\u0107 rozliczenie VAT przez\u00a0sprzedawc\u0119.<\/p>\n<p>Z\u00a0drugiej strony przepisy przewiduj\u0105 promowanie stosowania mechanizmu podzielonej p\u0142atno\u015bci. Je\u015bli p\u0142atno\u015b\u0107 b\u0119dzie dokonywana w\u00a0ten prosty i\u00a0bardzo bezpieczny spos\u00f3b, z\u00a0nabywcy zdejmowany jest szereg ryzyk i\u00a0obowi\u0105zk\u00f3w, w\u00a0tym w\u0142a\u015bnie obowi\u0105zek sprawdzania rachunku kontrahenta na\u00a0wykazie podatnik\u00f3w VAT.<\/p>\n<p><strong>To\u00a0jest marchewka: korzystasz z\u00a0rozwi\u0105zania, kt\u00f3re zwi\u0119ksza bezpiecze\u0144stwo systemu VAT, wi\u0119c\u00a0pa\u0144stwo ogranicza twoje\u00a0ryzyko podatkowe.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Te\u00a0rozwi\u0105zania zadzia\u0142a\u0142y: luka VAT spad\u0142a z\u00a023% do\u00a07%. Oznacza\u0142o to\u00a0dziesi\u0105tki miliard\u00f3w z\u0142otych rocznie wi\u0119cej w\u00a0bud\u017cecie pa\u0144stwa.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Co\u00a0si\u0119 stanie po\u00a0zmianie?<\/strong><br \/>\nJaki b\u0119dzie skutek tej\u00a0niepozornej zmiany? Skutek b\u0119dzie dwojaki.<\/p>\n<p>Po\u00a0pierwsze, spadek popularno\u015bci p\u0142atno\u015bci w\u00a0mechanizmie podzielonej p\u0142atno\u015bci, czyli wyp\u0142yw pieni\u0119dzy na\u00a0VAT z\u00a0systemu umo\u017cliwiaj\u0105cego \u0142atwe zabezpieczenie tych pieni\u0119dzy przez\u00a0organy podatkowe.<br \/>\nJe\u017celi bowiem zap\u0142ata w\u00a0split payment przestaje dawa\u0107 podatnikowi istotn\u0105 korzy\u015b\u0107 w\u00a0postaci ochrony przed\u00a0sankcj\u0105 w\u00a0podatku dochodowym, znika jeden z\u00a0powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych\u00a0podatnicy dobrowolnie wybieraj\u0105 ten spos\u00f3b p\u0142atno\u015bci.<\/p>\n<p>Po\u00a0drugie, b\u0119dzie to\u00a0po\u00a0prostu dozwolenie pa\u0144stwa na\u00a0firmanctwo, ukrywanie pieni\u0119dzy na\u00a0kontach innych podmiot\u00f3w, ucieczk\u0119 z\u00a0kwotami VAT przed\u00a0organami podatkowymi. Nasz Rz\u0105d chce dobrowolnie zrezygnowa\u0107 z\u00a0jednego z\u00a0ekonomicznych mechanizm\u00f3w, kt\u00f3ry\u00a0mia\u0142 do\u00a0takich zachowa\u0144 zniech\u0119ca\u0107.<\/p>\n<p><strong>Czyli m\u00f3wi\u0105c wprost, efektem b\u0119dzie rozszczelnienie systemu podatkowego. <\/strong><strong>Jest to\u00a0dla mnie szczeg\u00f3lnie zaskakuj\u0105ce i\u00a0szokuj\u0105ce. Jest wiele innych obszar\u00f3w w\u00a0PIT i\u00a0CIT, gdzie mo\u017cna dokona\u0107 realnych uproszcze\u0144, bez\u00a0ryzyka dla systemu podatkowego.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Czy\u00a0to\u00a0jest dobry kierunek deregulacji?<\/strong><br \/>\nRozwi\u0105zanie dzia\u0142a od\u00a0ponad 5 lat i\u00a0w\u00a0mojej\u00a0ocenie nie\u00a0przysparza wiele dodatkowej pracy administracyjnej. Wymaga w\u00a0zasadzie wybrania komunikatu przelewu: mechanizm podzielonej p\u0142atno\u015bci. I\u00a0koniec. Por\u00f3wnanie celu tego rozwi\u0105zania i\u00a0jego skutk\u00f3w do\u00a0korzy\u015bci dla uczciwych podatnik\u00f3w i\u00a0ryzyka dla Skarbu Pa\u0144stwa to\u00a0czyste szale\u0144stwo: ryzyko wzrasta ogromnie, korzy\u015bci s\u0105\u00a0w\u00a0zasadzie znikome, a\u00a0na\u00a0pewno nieistotne systemowo.<\/p>\n<p>Deregulacja jest potrzebna. W\u00a0polskim prawie podatkowym naprawd\u0119 s\u0105\u00a0setki obowi\u0105zk\u00f3w, kt\u00f3re mo\u017cna upro\u015bci\u0107 albo\u00a0ca\u0142kowicie zlikwidowa\u0107. Ale\u00a0deregulacja nie\u00a0powinna polega\u0107 na\u00a0likwidowaniu tych element\u00f3w systemu, kt\u00f3re maj\u0105 konkretn\u0105 funkcj\u0119 zabezpieczaj\u0105c\u0105 i\u00a0jednocze\u015bnie nie\u00a0stanowi\u0105 istotnego obci\u0105\u017cenia dla uczciwych przedsi\u0119biorc\u00f3w.<\/p>\n<p>W\u00a0tym przypadku zysk dla przedsi\u0119biorc\u00f3w jest naprawd\u0119 niewielki: przedsi\u0119biorca zamiast zap\u0142aci\u0107 w\u00a0podzielonej p\u0142atno\u015bci b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 zap\u0142aci\u0107 normalnym przelewem i\u00a0nie\u00a0b\u0119dzie musia\u0142 przejmowa\u0107 si\u0119 tym, czy\u00a0wysy\u0142a kilkadziesi\u0105t czy\u00a0kilkaset tysi\u0119cy z\u0142otych na\u00a0rachunek bankowy nale\u017c\u0105cy do\u00a0jego kontrahenta, czy\u00a0do\u00a0jakiego\u015b podstawionego podmiotu.<\/p>\n<p><strong>Na\u00a0marginesie, te\u00a0rozwi\u0105zanie os\u0142abi procedury nale\u017cytej staranno\u015bci zapobiegaj\u0105ce przed\u00a0wy\u0142udzaniem pieni\u0119dzy od\u00a0podatnik\u00f3w za\u00a0pomoc\u0105 fa\u0142szywych faktur.<\/strong><\/p>\n<p><strong>A\u00a0potencjalny koszt? Os\u0142abienie mocy wykazu podatnik\u00f3w VAT, zmniejszenie atrakcyjno\u015bci mechanizmu podzielonej p\u0142atno\u015bci, u\u0142atwienie wyprowadzania pieni\u0119dzy poza rachunki znane administracji skarbowej, u\u0142atwienie ucieczki z\u00a0kwot\u0105 odpowiadaj\u0105c\u0105 kwocie VAT przez\u00a0znikaj\u0105cego podatnika.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Czy\u00a0wracamy do\u00a0lat 2009 \u2013 2015 i\u00a0szalej\u0105cych karuzel podatkowych? Odpowied\u017a nasuwa si\u0119 sama.<\/strong><\/p>\n<hr>\n<p><strong>Autor artyku\u0142u<\/strong>: Zbigniew Makowski \u2013 Prezes Zarz\u0105du Instytutu Finans\u00f3w i\u00a0Podatk\u00f3w Publicznych, g\u0142\u00f3wny autor Nowej Ustawy VAT<\/p>\n<p>Chcesz do\u0142\u0105czy\u0107 do\u00a0zespo\u0142u ekspert\u00f3w pracuj\u0105cych nad\u00a0projektem Nowej Ustawy VAT?<\/p>\n<p>Napisz do\u00a0nas:\u00a0<a href=\"mailto:kontakt@nowaustawavat.pl\">kontakt@nowaustawavat.pl<\/a><\/p>\n<p>Wesprzyj projekt. Dowiedz si\u0119, jak mo\u017cesz to\u00a0zrobi\u0107:<a href=\"https:\/\/nowaustawavat.pl\/finansowo\/\">\u00a0https:\/\/nowaustawavat.pl\/finansowo\/<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rada Ministr\u00f3w przyj\u0119\u0142a jaki\u015b czas temu kolejn\u0105 nowelizacj\u0119 podatkow\u0105. Jest to pakiet kilku zmian w ustawach o PIT i CIT, kt\u00f3re nazwane zosta\u0142y \u201erozwi\u0105zaniami u\u0142atwiaj\u0105cymi realizacj\u0119 obowi\u0105zk\u00f3w podatkowych\u201d. Nowelizacja nie jest zbyt obszerna. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 jej punkt\u00f3w dotyczy obowi\u0105zk\u00f3w zwi\u0105zanych z\u2026<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[5],"class_list":["post-100005","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-legislacja","tag-vat"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/makowski-tax.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/100005","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/makowski-tax.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/makowski-tax.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/makowski-tax.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/makowski-tax.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=100005"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/makowski-tax.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/100005\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":100097,"href":"https:\/\/makowski-tax.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/100005\/revisions\/100097"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/makowski-tax.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=100005"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/makowski-tax.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=100005"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/makowski-tax.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=100005"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}